"ఆలోచనల బంధనం, ప్రవర్తనల పునరావృతం"

అదే ..OCD (Obsessive Compulsive Disorder)

"చదవండి...ఇతరులకు సహాయం చేయండి"

వ్యాస కర్త: ప్రముఖ సైకాలజిస్ట్ కె.పున్నంచందర్,సిరిసిల్ల

ఉపాధ్యక్షుడు తెలంగాణ సైకాలజిస్ట్ అసోసియేషన్ 

(TPA దశాబ్ది ఉత్సవాల సందర్భంగా ప్రత్యేక వ్యాసం)

డైలీ భారత్ స్పెషల్: ప్రస్తుత సమాజంలో మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు రోజురోజుకు పెరుగుతున్నాయి. అందులో ముఖ్యంగా కనిపించే ఒక సమస్య ఒబ్సెసివ్ కంపల్సివ్ డిసార్డర్ (Obsessive Compulsive Disorder – OCD). ఇది కేవలం అలవాటు లేదా శుభ్రత కోసం పోరాటం మాత్రమే కాదు, వ్యక్తి ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలు, ప్రవర్తనలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే ఒక మానసిక ఆరోగ్య సమస్య. ఈ సమస్యతో బాధపడే వ్యక్తులు తమకు ఇష్టంలేని ఆలోచనలతో బాధపడుతూ, ఆ ఆందోళన తగ్గించుకోవడానికి కొన్ని పనులను పదే పదే చేస్తుంటారు. దీనివల్ల వారి వ్యక్తిగత జీవితం, కుటుంబ సంబంధాలు, ఉద్యోగం, చదువు, సామాజిక జీవితం అన్నీ ప్రభావితమవుతాయి.

"అవసరం లేదు అని తెల్సినా ఆలోచనలను ఆపుకోలేక పోవడం"

OCD లో ప్రధానంగా రెండు అంశాలు ఉంటాయి. మొదటిది Obsessions, అంటే వ్యక్తి మనసులో పదే పదే వచ్చే అనవసరమైన ఆలోచనలు, భయాలు, సందేహాలు. ఉదాహరణకు చేతులు మురికిగా అయ్యాయేమో, తలుపు లాక్ చేశానా లేదా, ఎవరికైనా హాని చేస్తానేమో, దేవుడిపై తప్పు ఆలోచనలు వస్తున్నాయేమో వంటి భయాలు. 

రెండవది Compulsions, అంటే ఆ ఆందోళన తగ్గించుకోవడానికి వ్యక్తి మళ్లీ మళ్లీ చేసే పనులు. చేతులు పదేపదే కడుక్కోవడం, తలుపులు మళ్లీ మళ్లీ చెక్ చేయడం, ఒకే మాటను పలుమార్లు చెప్పడం, వస్తువులను ఒక క్రమంలో అమర్చడం వంటి ప్రవర్తనలు ఇందులో కనిపిస్తాయి.

OCD రావడానికి ఒకే కారణం ఉండదు. అనేక జీవశాస్త్రీయ, మానసిక, సామాజిక కారణాలు కలిసి ఈ సమస్యను కలిగిస్తాయి. మెదడులో ఉండే కొన్ని రసాయనాల అసమతుల్యత OCD కి కారణమవుతుందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

 కుటుంబంలో ఎవరికైనా Anxiety లేదా OCD వంటి సమస్యలు ఉంటే ఇతరులకు కూడా వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. అలాగే చిన్ననాటి భయాలు, కఠినమైన పెంపకం, ట్రామా, భావోద్వేగ నిర్లక్ష్యం, అధిక నియంత్రణ వంటి అంశాలు కూడా OCD అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తాయి. అత్యంత పరిపూర్ణత కోరుకునే వ్యక్తులు (perfectionists), తప్పులు చేయకూడదనే భయం ఎక్కువగా ఉండే వారు కూడా ఈ సమస్యకు గురయ్యే అవకాశాలు ఎక్కువ.

"వ్యక్తి జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే చర్యలు"

OCD అనేక రకాలుగా కనిపిస్తుంది. కొందరిలో మురికి, క్రిములు, వైరస్‌ల భయం ఎక్కువగా ఉండి చేతులు పదేపదే కడుక్కోవడం కనిపిస్తుంది. దీనిని కాంటామినేషన్ OCD అంటారు. మరికొందరు తలుపులు లాక్ చేశానా లేదా, గ్యాస్ ఆఫ్ చేశానా లేదా అని పదేపదే చెక్ చేస్తుంటారు. దీనిని చెకింగ్ OCD అంటారు. కొందరికి వస్తువులు ఒకే క్రమంలో ఉండాలనే పట్టుదల ఉంటుంది. ఇంకొందరికి భయంకరమైన లేదా అనుచిత ఆలోచనలు పదేపదే వస్తుంటాయి. మరికొందరు పనికిరాని వస్తువులను కూడా పారేయకుండా కూడబెట్టుకుంటుంటారు. ఈ అన్ని రకాలూ వ్యక్తి జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తాయి.

"లక్షణాలను తొలిదశలోనే గుర్తించడం ముఖ్యం"

ఒకే ఆలోచనలు పదేపదే రావడం, ఆ ఆలోచనల వల్ల తీవ్రమైన ఆందోళన కలగడం, ఆందోళన తగ్గించుకోవడానికి ఒకే పనిని పదేపదే చేయడం, రోజులో చాలా సమయం అదే పనుల్లో గడపడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే జాగ్రత్త పడాలి. వ్యక్తికి “ఇది అవసరం లేదు” అని తెలిసినా ఆ ప్రవర్తనను ఆపుకోలేకపోవడం OCD లో ప్రధాన లక్షణం. ఈ సమస్య వల్ల ఆందోళన, డిప్రెషన్, కుటుంబ గొడవలు, ఒంటరితనం, పనితీరు తగ్గడం, నిద్ర సమస్యలు, ఆత్మవిశ్వాసం తగ్గిపోవడం వంటి అనేక సమస్యలు వస్తాయి.

"తనను తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారనే భయం"

OCD వల్ల వ్యక్తుల సామాజిక సంబంధాలు కూడా తీవ్రంగా దెబ్బతింటాయి. చాలా మంది OCD ఉన్న వ్యక్తుల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోలేక వారిని విమర్శించడం లేదా దూరంగా ఉంచడం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు చేతులు పదేపదే కడుక్కోవడం, ప్రతి వస్తువును అనుమానంతో చూడడం, ఇతరులను తాకడానికి భయపడడం వంటి ప్రవర్తనలు కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు, సహచరులకు అసహనంగా అనిపించవచ్చు. కొంతమంది “ఇతను అతిగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు”, “ఇది పిచ్చి అలవాటు” అని భావించి దూరం అవుతారు. దీనివల్ల OCD ఉన్న వ్యక్తి క్రమంగా ఒంటరితనంలోకి వెళ్లిపోతాడు.

కొన్ని సందర్భాల్లో OCD ఉన్న వ్యక్తులు తమ ఆలోచనల వల్ల సిగ్గుపడుతూ సమాజానికి దూరమవుతారు. ఇతరులు తనను తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారనే భయంతో బయట కార్యక్రమాలకు వెళ్లకుండా ఉండటం, బంధువులను కలవకుండా ఉండటం, ఉద్యోగ ప్రదేశాల్లో కలిసిమెలిసి ఉండలేకపోవడం జరుగుతుంది. కుటుంబ సభ్యులు కూడా పదేపదే జరిగే ప్రవర్తనల వల్ల విసుగు చెంది గొడవలకు దిగవచ్చు. దాంతో భార్యాభర్తల మధ్య దూరం పెరగడం, స్నేహితులతో సంబంధాలు తగ్గిపోవడం, ఉద్యోగ సంబంధాలు దెబ్బతినడం వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ఈ ఒంటరితనం మరింత ఆందోళన, డిప్రెషన్‌కు దారితీస్తుంది.

"సైకాలజిస్ట్, సైకియాట్రిస్టుల  పాత్ర కీలకం"

OCD సమస్యలో సైకియాట్రిస్ట్ మరియు సైకాలజిస్ట్ ఇద్దరి పాత్ర కూడా ఎంతో కీలకం. సైకియాట్రిస్ట్ మానసిక వైద్య నిపుణులు వ్యక్తి సమస్య తీవ్రతను అంచనా వేసి అవసరమైన వైద్య సహాయం, మందులు అందిస్తారు. అలాగే ఇతర మానసిక సమస్యలు ఉన్నాయా అనే విషయాన్ని పరిశీలిస్తారు.

మరోవైపు సైకాలజిస్టులు వ్యక్తి ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలు, ప్రవర్తనలను అర్థం చేసుకుని కౌన్సెలింగ్ మరియు థెరపీ ద్వారా సహాయం చేస్తారు. ముఖ్యంగా Cognitive Behaviour Therapy (CBT), Exposure and Response Prevention (ERP) వంటి పద్ధతులు OCD చికిత్సలో మంచి ఫలితాలను ఇస్తాయి. ఈ థెరపీల ద్వారా వ్యక్తి తన భయాలను క్రమంగా ఎదుర్కొని, పునరావృత ప్రవర్తనలను నియంత్రించడం నేర్చుకుంటాడు. జబ్బును అధిగమిస్తాడు.

"జబ్బు కంటే ప్రవర్తన సమస్య తీవ్రమైనది"

కుటుంబ సభ్యుల పాత్ర కూడా OCD చికిత్సలో చాలా ముఖ్యమైనది. చాలా సందర్భాల్లో కుటుంబ సభ్యులు సమస్యను అర్థం చేసుకోకుండా వ్యక్తిని విమర్శించడం, అవమానించడం, కోపపడడం చేస్తుంటారు. ఇది సమస్యను మరింత పెంచుతుంది. కుటుంబ సభ్యులు ఓర్పుగా వినడం, అర్థం చేసుకోవడం, థెరపీకి సహకరించడం, చిన్న పురోగతినైనా ప్రోత్సహించడం చాలా అవసరం. “ఇది నీ బలహీనత కాదు, ఒక మానసిక ఆరోగ్య సమస్య” అనే భావనను కుటుంబం కలిగించాలి.

వ్యక్తిలో భరోసాను నింపాలి. నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాలి.

స్టిగ్మాను వదలి వైద్య సహాయం పొందాలి.

 "బలహీనతగా భావించవద్దు"

OCD అనేది వ్యక్తి బలహీనత కాదు. ఇది సరైన అవగాహన, చికిత్స, కుటుంబ సహకారంతో "నియంత్రించగలిగే మానసిక ఆరోగ్య సమస్య". చికిత్స ఆలస్యం చేయకుండా ప్రారంభిస్తే మంచి ఫలితాలు పొందవచ్చు. సమాజంలో కూడా మానసిక ఆరోగ్యంపై ఉన్న అపోహలు తగ్గి, బాధపడుతున్న వ్యక్తులకు మద్దతు పెరగాలి. శరీర ఆరోగ్యానికి ఎంత ప్రాముఖ్యత ఇస్తామో, మనసు ఆరోగ్యానికీ అంతే ప్రాముఖ్యత ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.

"OCD భయంకరమైన జబ్బు కాదు..

కానీ నిర్లక్ష్యం చేస్తే మాత్రం తీవ్ర సమస్యగా మారుతుంది"

Visit us:

Sanjana Clinic

(Neuro Psychiatric & Counseling Center)

Shiva nager khaman, Main Road, Sircilla.

15+ years of experience in Mental Health